Καταρράκτης η αντιμετώπιση και επέμβαση

Καταρράκτης λέγεται η θόλωση ενός φακού ο οποίος βρίσκεται εσωτερικά στο μάτι και αντιμετωπίζεται κυρίως με επέμβαση. Ο φακός αυτός είναι φυσιολογικά ελαστικός και διαυγής, όσο μεγαλώνουμε αρχικά σκληραίνει (πρεσβυωπία) και αργότερα θολώνει (καταρράκτης). Φυσιολογικά, ο καταρράκτης γίνεται μετά τα 65-70, μπορεί όμως να συμβεί και νωρίτερα ή ακόμα και από τη γέννησή μας (πολύ πιο σπάνιο).

Ποια είναι τα πιθανά συμπτώματα του καταρράκτη;

  • Θόλωση της όρασης, κοντινής ή/και μακρινής
  • Η όραση τη νύχτα είναι περιορισμένη
  • Δυσκολίες από αντανακλάσεις κατά τη νυχτερινή οδήγηση,
  • Τα χρώματα εμφανίζονται πιο θαμπά
  • Διπλωπία – μπορεί να βλέπουμε διπλά με το ένα μάτι ανοιχτό
  • Αλλαγή στη συνταγή των γυαλιών

Καταρράκτης θόλλωσηΚαταρράκτης θόλλωση

Καταρράκτης κανονική όρασηΚαταρράκτης θόλλωση όρασης

 

Πώς αντιμετωπίζεται ο καταρράκτης – πότε πρέπει να γίνει το χειρουργείο;

Παλιά έκαναν την ερώτηση: «Είναι ώριμος ο καταρράκτης» πριν αποφασίσουν για χειρουργείο. Υπήρχε λόγος γι’αυτό, το χειρουργείο θα ήταν το ίδιο ακριβώς είτε ο καταρράκτης ήταν σε αρχικό στάδιο και μαλακός, είτε σε προχωρημένο στάδιο και σκληρός σαν πέτρα. Θα γινόταν μία μεγάλη τομή, θα έμπαιναν πολλά ράμματα και η όραση στην αρχή δεν θα ήταν η καλύτερη. Όταν λοιπόν ο καταρράκτης δεν ήταν «ώριμος», το μάτι θα έβλεπε ίσως και χειρότερα αμέσως μετά το χειρουργείο για ένα διάστημα. Γι’αυτό περίμεναν ο καταρράκτης να ωριμάσει, ώστε να αισθανθεί ο ασθενής βελτίωση μετά την επέμβαση. Επίσης οι πιθανότητες επιπλοκών ήταν μεγαλύτερες σε σχέση με τη σύγχρονη μέθοδο, γι’αυτό και περίμεναν περισσότερο προκειμένου να δικαιολογήσουν το χειρουργείο με πιο έντονα συμπτώματα.

Σήμερα η επέμβαση καταρράκτη γίνεται με μικρή τομή χωρίς ράμμα και με τη χρήση υπερήχων. Για να αφαιρεθεί, πρέπει να θρυμματιστεί πρώτα, όσο πιο ώριμος και σκληρός είναι, τόσο περισσότερη ενέργεια χρειάζεται για να γίνει αυτό και τόσο αυξάνεται η πιθανότητα επιπλοκών.

Ο καταρράκτης λοιπόν πρέπει να χειρουργηθεί όταν η απώλεια όρασης που προκαλεί (συνήθως είναι προοδευτική και αργή) μας εμποδίζει, έστω και λίγο, στις καθημερινές μας δραστηριότητες, όπως η οδήγηση, το διάβασμα, η τηλεόραση και βέβαια το επάγγελμα του καθενός. Επίσης όταν εμποδίζει στην αντιμετώπιση άλλων παθήσεων, όπως π.χ. του βυθού του οφθαλμού. Τα ενοχλήματα που προκαλεί σε συνδυασμό με τα ευρήματα από την εξέταση είναι που θα τον χαρακτηρίσουν ως έτοιμο να χειρουργηθεί. Εφόσον ενοχλεί, δεν προσφέρει κάποιο πλεονέκτημα το να περιμένει κανείς.

Παραμελημένη περίπτωση καταρράκτη 1Παραμελημένη περίπτωση καταρράκτη 2

Παραμελημένες περιπτώσεις καταρράκτη.

 

Πώς αφαιρείται ο καταρράκτης;

Υπάρχουν δύο κύριοι τρόποι για να αφαιρεθεί ένας καταρράκτης:

Φακοθρυψία με μικρή τομή και υπερήχους ή / και λέιζερ.

Μία μικρή (1,8 με 2.75 χιλιοστά) πλάγια τομή ή δύο ακόμα μικρότερες δημιουργούνται στον κερατοειδή. Αυτή η τομή δε χρειάζεται ράμματα για να κλείσει.

Φακοθρυψία  1Φακοθρυψία  2Φακοθρυψία Καταρράκτη

 

Ένα κυκλικό άνοιγμα δημιουργείται στο περιφάκιο, τον διάφανο σάκο που περιβάλλει τον καταρράκτη. Με τη χρήση υπερήχων (ή και λέηζερ παλαιότερα), ο καταρράκτης διασπάται σε μικρά κομμάτια, τα οποία κατόπιν αναρροφούνται από το ίδιο μικροεργαλείο και απομακρύνονται, χωρίς να χρειαστεί άλλη τομή. Η τεχνική είναι η ίδια και οι υπέρηχοι υπερέχουν του λέηζερ (το λέηζερ έχει πλέον εγκαταλειφθεί).

Φακοθρυψία ΚαταρράκτηΟ ενδοφακός διπλώνεται, ώστε και πάλι να μη χρειαστεί να μεγαλώσει η τομή ή να δημιουργηθεί άλλη. Κατόπιν τοποθετείται μέσα στη διαφανή μεμβράνη που περιείχε το φακό του ματιού, όπου ξεδιπλώνει και σταθεροποιείται.

 

 

 

Εξωπεριφακική αφαίρεση καταρράκτη.

Ο καταρράκτης αφαιρείται μηχανικά, μετά ακολουθεί αναρρόφηση για το μαλακότερο φλοιό και ένθεση ενδοφακού. Σ’αυτήν την περίπτωση, θα χρειαστούν ράμματα για να κλείσει η τομή, η οποία είναι αρκετά μεγαλύτερη της φακοθρυψίας. Σε σπάνιες περιπτώσεις προχωρημένου καταρράκτη, αυτή η τεχνική είναι μονόδρομος, γι’αυτό δεν πρέπει να περιμένει κανείς πάρα πολύ.

Η επέμβαση με φακοθρυψία με μικρή τομή έχει πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με την εξωπεριφακική. Δε χρησιμοποιούνται ράμματα, η όραση επανέρχεται πολύ γρηγορότερα, το μάτι είναι περισσότερο ισχυρό και ανθεκτικό σε τραύμα. Επίσης, με τη σύγχρονή χειρουργική καταρράκτη ελαχιστοποιείται και η ανάγκη για γυαλιά.

 

Μπορεί η επέμβαση καταρράκτη να διορθώσει και τη μυωπία, την υπερμετρωπία, τον αστιγματισμό;

Τα τελευταία χρόνια ο καταρράκτης και η διαθλαστική χειρουργική παρουσιάζουν μεγάλη αλληλεπικάλυψη. Στις διαθλαστικές επεμβάσεις περιλαμβάνονται οι διορθώσεις με laser (LASIK, PRK, LASEK), οι ενθέσεις ενδοφακών και άλλες πιο σπάνιες τεχνικές όπως οι αστιγματικές τομές, οι θερμοκερατοπλαστικές κ.α. Και οι επεμβάσεις καταρράκτη πλέον θεωρούνται διαθλαστικές, καθότι μας δίνουν μια ευκαιρία να φέρουμε τη συνταγή του ματιού κοντά στο μηδέν αφαιρώντας τον καταρράκτη, με κατάλληλη επιλογή ενδοφακού.

Οι ενδοφακοί έχουν βγει και σε παραλλαγές που ελαττώνουν τον αστιγματισμό (τορικοί) ή που μετριάζουν τις συνέπειες της πρεσβυωπίας (πολυεστιακοί / προσαρμοστικοί). Σε κάθε περίπτωση είναι πολύ σημαντικό να γίνεται σωστή επιλογή ποιος φακός θα μπει σε ποιο μάτι. Οι καλύτεροι φακοί είναι οι ασφαιρικοί μονεστιακοί, σε ό,τι αφορά την ποιότητα της όρασης, ενώ και οι τορικοί για υψηλό αστιγματισμό προσφέρουν ένα πλεονέκτημα.

Πέρα από τους ενδοφακούς, και στα μηχανήματα του καταρράκτη έχουν γίνει σημαντικές εξελίξεις που επιτρέπουν μικρότερες τομές και λιγότερη έκλυση ενέργειας στο μάτι. Παρόλο που έχει δοκιμαστεί laser στη χειρουργική καταρράκτη, ανεπιτυχώς, όλα τα σύχρονα μηχανήματα λειτουργούν με υπερήχους, έχει όμως επικρατήσει ο όρος «καταρράκτης με laser». Πρόσφατα το femtosecond laser έχει προσφέρει πλεονεκτήματα σε περιορισμένα περιστατικά τέτοια ώστε να δικαιολογούν το κόστος του. Η συσκευή αυτή κάνει τις τομές της επέμβασης και «μαλακώνει» τον θολό φακό ώστε να διευκολύνει τον υπέρηχο.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;

Στην εξέτασή σας θα σας εκπαιδεύσουμε ως προς το τι πρέπει να προσέχετε μετά την επέμβαση και πώς θα βάζετε τα κολλύριά σας. Η πιθανότητα μόλυνσης είναι πολύ μικρή (1/2000). Αποφεύγετε να βρέχετε τα μάτια και να τα τρίβετε τις πρώτες μέρες και τηρείτε το πρόγραμμα με τις σταγόνες. Ακόμα πιο σπάνια είναι η αιμορραγία. Λίγους μήνες ή χρόνια μετά την αφαίρεση καταρράκτη μπορεί να χρειαστεί ένα λέηζερ που γίνεται στο ιατρείο, επειδή θόλωσε το περιφάκιο («δευτερογενής καταρράκτης»). Ενίοτε μπορεί να χρειαστεί δεύτερο χειρουργείο μετά τον καταρράκτη (π.χ. υαλοειδεκτομή, κερατοπλαστική), κάτι που αφορά κυρίως πολύ προχωρημένους καταρράκτες.

Το χειρουργείο καταρράκτη έχει συντριπτικά υψηλά ποσοστά επιτυχίας και πολύ χαμηλή πιθανότητα επιπλοκών έχοντας επιλέξει τον κατάλληλο χειρουργό. Άλλες τέτοιες επιπλοκές είναι: μόλυνση, οίδημα ωχράς κηλίδος, οίδημα κερατοειδούς, αιμορραγία, αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, παρεκτόπιση του φακού, απώλεια οπτικής οξύτητας, διαθλαστικό σφάλμα.

Τι πρέπει να αποφεύγουμε τις πρώτες μέρες μετά την επέμβαση;

  • Δεν τρίβουμε και δεν ακουμπάμε τα μάτια μας
  • Δεν κοιμόμαστε χωρίς τα προστατευτικά καλύμματα πάνω από τα μάτια μας την πρώτη εβδομάδα
  • Δεν σκύβουμε, αν πρέπει κάτι να σηκώσουμε λυγίζουμε τα γόνατά μας. Δεν σηκώνουμε τίποτα βαρύ
  • Δεν βρέχουμε το μάτι για μία εβδομάδα, δεν το βάζουμε ανοιχτό στη θάλασσα ή περισσότερο ακόμα σε πισίνα για ένα μήνα
  • Δεν ξεχνάμε τα κολλύριά μας. Είναι δύο, ένα αντιβιοτικό και ένα κορτιζονούχο, ξεκινούν και τα δύο ανά 6 ώρες (ανά 2 την πρώτη μέρα), με 5 λεπτά μεταξύ τους. Μετά την εβδομάδα χρησιμοποιούμε μόνο το κορτιζονούχο με σταδιακή ελάττωση στη δοσολογία
  • Τηρούμε τα μετεγχειρητικά ραντεβού
  • Τυχόν λάμψεις ή μυγάκια, ακόμα και καιρό μετά την επέμβαση, τα αναφέρουμε στο χειρουργό μας άμεσα

Καταρράκτης και αντιμετώπιση 1Καταρράκτης και αντιμετώπιση 2

 

Τι βρίσκεται υπό εξέλιξη στη χειρουργική καταρράκτη.

  • Ολοένα και μικρότερες τομές και αφαίρεση χωρίς υπερήχους ή λέηζερ
  • Ενδοφακοί που να αντιμετωπίζουν και την πρεσβυωπία
  • Ενδοφακοί που να μπορούν και να εξατομικευθούν στα μέτρα του ματιού μας

ΠΡΕΣΒΥΩΠΙΑ - Πολυεστιακοί Ενδοφακοί - Multifocal IOLs

Διόρθωση με laser lasereyes -  The Restor lens
The Restor lens

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε δανειστεί την επέμβαση καταρράκτη με τοποθέτηση ενδοφακού και για μάτια τα οποία δεν έχουν ακόμα καταρράκτη, μόνο και μόνο για να τα απαλλάξουμε από τα γυαλιά. Αυτό ισχύει ιδίως για τους υπερμέτρωπες, οι οποίοι χωρίς γυαλιά δεν βλέπουν ούτε μακριά ούτε κοντά μετά από κάποια ηλικία. Παραδοσιακά επιλέγαμε να εστιάζει ο ενδοφακός στα αντικείμενα τα οποία βρίσκονται σε μακρινή απόσταση, να βλέπει δηλαδή ο ασθενής καθαρά μακριά. Εναλλακτικά, θα μπορούσαμε να επιλέξουμε το ένα μάτι να έχει λίγη μυωπία, γύρω στον ένα βαθμό, ώστε να βλέπει να διαβάσει ένα κουδούνι, ένα κινητό, ένα μενού.

Τα τελευταία χρόνια έχουν εξελιχθεί ενδοφακοί οι οποίοι προσφέρουν ταυτόχρονη όραση τόσο μακριά όσο και κοντά. Αυτοί προσφέρουν καλή μακρινή όραση, καλή κοντινή σε απόσταση που ποικίλλει ανάλογα με τον φακό και απλά ικανοποιητική ή θολή όραση σε ενδιάμεσες αποστάσεις. Για να λειτουργήσουν σωστά πρέπει να έχουν τοποθετηθεί και στα δύο μάτια, διαφορετικά ο εγκέφαλος δεν συνηθίζει να επιλέγει την εικόνα στην απόσταση που θέλει κάθε φορά. Ενίοτε μία φωτεινή άλως (στεφάνι) που δημιουργείται εξαιτίας της κατασκευής του φακού μπορεί να είναι ενοχλητική τη νύχτα. Σε επαγγελματίες που οδηγούν τη νύχτα για παράδειγμα προτιμούμε τους άλλους, τους νεότερους ασφαιρικούς μονοεστιακούς φακούς. Για όσους η καθαρότερη δυνατή μακρινή όραση δεν είναι τόσο σημαντική οι πολυεστιακοί φακοί απαλλάσσουν από την ανάγκη για γυαλιά τις περισσότερες ώρες της ημέρας.

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την αντιμετώπιση της πάθησης και τις μεθόδους Laser LASIK – LASEK – PRK αλλά και τους ενδοφακούς στον ακόλουθο σύνδεσμο: 

Διαθλαστική χειρουργική & Laser